Trường Đại học Quy Nhơn trao đổi kinh nghiệm về an toàn sinh học và quản lý chất thải tại Vương quốc Bỉ

(SP7-IUC) – Trong khuôn khổ Dự án số 7 thuộc Chương trình Hợp tác Thể chế Đại học IUC-QNU, từ ngày 12 đến ngày 21/9/2026, đoàn cán bộ Trường Đại học Quy Nhơn đã có chuyến công tác, trao đổi chuyên môn tại Vương quốc Bỉ với các nội dung trọng tâm về an toàn sinh học, an toàn phòng thí nghiệm và quản lý chất thải. Thông qua các hoạt động khảo sát, tham quan và làm việc với những cơ sở giáo dục, nghiên cứu và xử lý môi trường, đoàn đã tiếp cận nhiều mô hình thực tiễn, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn và mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế. Những kinh nghiệm thu nhận được cũng tạo cơ sở tham khảo cho việc cải thiện môi trường nghiên cứu, thúc đẩy quản lý chất thải hiệu quả và hướng đến phát triển bền vững tại Trường Đại học Quy Nhơn (QNU).

Tăng cường năng lực an toàn sinh học và vận hành phòng thí nghiệm

Trong chương trình làm việc tại Bỉ, đoàn công tác tập trung tìm hiểu các quy trình bảo đảm an toàn sinh học, tiêu chuẩn vận hành phòng thí nghiệm và kinh nghiệm quản lý chất thải trong môi trường giáo dục, nghiên cứu. Tại Trường Đại học HOGENT, đoàn khảo sát hệ thống thu gom, phân loại chất thải trong khuôn viên trường, đồng thời tìm hiểu cách bố trí các điểm thu gom và tổ chức quy trình xử lý. Đặc biệt, việc tham dự lễ khánh thành Phòng thí nghiệm An toàn sinh học cùng các hoạt động trao đổi chuyên môn đã tạo điều kiện để cán bộ QNU tiếp cận cách thức tổ chức cơ sở nghiên cứu gắn với yêu cầu an toàn và quản lý vận hành.

TS. Võ Văn Chí và ThS. Lê Thị Thùy Trang, Trường Đại học Quy Nhơn, tham dự lễ khánh thành Phòng thí nghiệm An toàn sinh học tại HOGENT, Vương quốc Bỉ.

Chương trình tiếp tục được mở rộng thông qua các hoạt động tại Đại học Ghent, trung tâm CAPTURE và bệnh viện MBR. Tại Đại học Ghent, đoàn trao đổi với giảng viên, nhà nghiên cứu về an toàn sinh học trong nghiên cứu sinh vật thủy sinh; tìm hiểu các phòng thí nghiệm phục vụ nghiên cứu thực nghiệm trên động vật và sinh vật thủy sinh, cũng như các nghiên cứu về vi nhựa trong môi trường và sinh vật. Tại CAPTURE, đoàn tiếp cận cơ sở vật chất và hoạt động nghiên cứu trong lĩnh vực vi sinh học. Trong khi đó, chuyến khảo sát tại bệnh viện MBR mang đến những thông tin thực tiễn về vận hành thiết bị, quy trình nghiên cứu trong phòng thí nghiệm an toàn sinh học cấp 1 (BSL-1), cấp 2 (BSL-2), cùng công tác quản lý chất thải sinh học và nước thải.

Đoàn công tác trao đổi chuyên môn, tìm hiểu hoạt động nghiên cứu sinh vật thủy sinh và vi nhựa tại Đại học Ghent.

Thông qua chuỗi hoạt động này, cán bộ QNU có cơ hội đối chiếu kiến thức chuyên môn với thực tiễn vận hành tại các cơ sở nghiên cứu của Bỉ, đồng thời tăng cường kết nối với các nhà khoa học và đối tác quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục trao đổi kinh nghiệm, cập nhật quy trình chuyên môn và nghiên cứu khả năng vận dụng những giải pháp phù hợp vào điều kiện thực tế của Nhà trường.

Khảo sát các mô hình quản lý chất thải và thúc đẩy tiêu dùng xanh

Bên cạnh an toàn sinh học, quản lý chất thải và bảo vệ môi trường là nội dung xuyên suốt trong chuyến công tác. Tại Aquafin NV, đoàn tìm hiểu hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tại thành phố Ghent, bao gồm các công đoạn xử lý cơ học, xử lý sinh học và quản lý sản phẩm phụ phát sinh. Hoạt động khảo sát giúp đoàn hiểu rõ hơn về cách thức tổ chức hệ thống xử lý nước thải, kiểm soát các dòng chất thải và duy trì hoạt động vận hành theo quy trình.

Đoàn công tác QNU tìm hiểu hệ thống thu gom và xử lý nước thải tại Aquafin NV, Vương quốc Bỉ.

Tại Recyclage Park Destelbergen, đoàn tiếp cận mô hình thu gom và phân loại chất thải rắn sinh hoạt theo từng nhóm. Hệ thống biển hướng dẫn, màu sắc và thiết kế thùng chứa được bố trí nhằm giúp người dân nhận diện, phân loại và đưa chất thải đến đúng vị trí quy định. Qua khảo sát, đoàn nhận thấy việc tổ chức hạ tầng thu gom một cách trực quan, thuận tiện có vai trò quan trọng trong hỗ trợ phân loại chất thải tại nguồn, đồng thời góp phần hình thành thói quen xử lý chất thải có trách nhiệm trong cộng đồng.

Đoàn tìm hiểu mô hình thu gom, phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại Recyclage Park Destelbergen.

Một điểm nhấn khác của chương trình là tìm hiểu các giải pháp hạn chế nhựa sử dụng một lần tại Ecofest, thuộc Pukema festival. Tại đây, hệ thống phân loại chất thải được triển khai trong không gian sự kiện, kết hợp với các giải pháp khuyến khích tái sử dụng vật dụng. Đáng chú ý là mô hình đặt cọc – hoàn trả cốc tái sử dụng, theo đó người dùng đặt cọc khi nhận cốc, có thể đổi cốc đã sử dụng lấy cốc sạch trong quá trình mua hàng và nhận lại tiền đặt cọc khi hoàn trả cốc tại điểm quy định.

Mô hình này cho thấy hiệu quả của việc kết hợp cơ chế khuyến khích kinh tế với hạ tầng thu gom và sự tham gia chủ động của người sử dụng. Không chỉ góp phần hạn chế vật dụng dùng một lần, cách tiếp cận này còn gợi mở hướng tổ chức các hoạt động tiêu dùng xanh tại trường đại học, hội nghị và sự kiện sinh viên.

Đoàn khảo sát các giải pháp phân loại chất thải và mô hình sử dụng cốc tái dùng tại Ecofest (Pukema festival).

Định hướng vận dụng kinh nghiệm vào thực tiễn tại QNU

Từ những kết quả khảo sát và trao đổi chuyên môn tại Bỉ, một số định hướng được đặt ra nhằm từng bước nâng cao hiệu quả quản lý an toàn phòng thí nghiệm và chất thải tại Trường Đại học Quy Nhơn. Trước hết, Nhà trường có thể nghiên cứu lộ trình nâng cấp các phòng thí nghiệm hiện có, bảo đảm đáp ứng các yêu cầu về an toàn sinh học, an toàn hóa chất và những tiêu chuẩn liên quan. Việc tiếp tục thử nghiệm, vận hành phần mềm quản lý phòng thí nghiệm cũng là giải pháp cần được quan tâm nhằm hỗ trợ theo dõi, giám sát và quản lý các quy trình an toàn. Song song đó, hệ thống xử lý nước thải phòng thí nghiệm cần được xem xét, cải tạo và nâng cấp phù hợp để duy trì hiệu quả vận hành.

Đối với công tác quản lý chất thải, kinh nghiệm từ Bỉ gợi mở khả năng hoàn thiện quy trình phân loại tại nguồn, bố trí các điểm thu gom thuận tiện và thống nhất hệ thống nhận diện bằng biển hướng dẫn, màu sắc và thiết kế thùng chứa. Việc kết hợp cơ sở hạ tầng phù hợp với hoạt động truyền thông, hướng dẫn thực hành sẽ góp phần nâng cao ý thức và thúc đẩy sự tham gia của cán bộ, giảng viên, sinh viên trong quá trình phân loại chất thải.

Đặc biệt, định hướng giảm nhựa sử dụng một lần có thể được triển khai thông qua việc xây dựng các quy định về tiêu dùng xanh, tổ chức hoạt động nâng cao nhận thức và nghiên cứu áp dụng mô hình đặt cọc – hoàn trả cốc tái sử dụng tại nhà ăn, căn-tin hoặc các sự kiện của Nhà trường. Việc lựa chọn giải pháp cần gắn với điều kiện cơ sở vật chất, khả năng tổ chức vận hành và thói quen sử dụng của cộng đồng QNU để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả lâu dài.

Bên cạnh các định hướng về cơ sở vật chất và quản lý, việc duy trì hợp tác với HOGENT, Đại học Ghent cùng các đối tác liên quan thông qua trao đổi tài liệu chuyên môn, tổ chức hội thảo, đào tạo và khảo sát ngắn hạn cũng có ý nghĩa thiết thực. Qua đó, những kinh nghiệm quốc tế có thể tiếp tục được chọn lọc, điều chỉnh và chuyển hóa thành các giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tiễn của Nhà trường.

Chuyến công tác tại Vương quốc Bỉ trong khuôn khổ Dự án số 7 thuộc Chương trình Hợp tác Thể chế Đại học IUC-QNU đã mở ra cơ hội tiếp cận các mô hình thực tiễn về an toàn sinh học, vận hành phòng thí nghiệm và quản lý chất thải. Những kết quả trao đổi không chỉ góp phần nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ tham gia mà còn tạo thêm cơ sở để QNU nghiên cứu hoàn thiện quy trình quản lý, thúc đẩy tiêu dùng xanh và xây dựng môi trường học tập, nghiên cứu an toàn, thân thiện với môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.